PSA Nedir? Neden Yükselir? Prostat Kanseri mi Demek? Bilimsel Rehber

12 Şubat 2026

PSA (Prostat Spesifik Antijen), prostat bezinden salgılanan bir proteindir ve kanda ölçülür. PSA yüksekliği tek başına prostat kanseri tanısı koydurmaz. Prostat büyümesi, enfeksiyon ve bazı girişimler de PSA değerini artırabilir. Bu test hem risk değerlendirmesi hem de tanı konmuş hastalarda takip amacıyla kullanılır.

PSA Nedir?

PSA, prostat hücreleri tarafından üretilen bir enzimdir. Normalde menide bulunur; küçük miktarda kana geçer.

Tümör markerları nedir sorusuna paralel olarak PSA da destekleyici bir biyokimyasal göstergedir. Tarama amacıyla kullanımı tartışmalıdır ve mutlaka hekim değerlendirmesi gerekir.

PSA Neden Yükselir?

1) Kanserle ilişkili neden
• Prostat kanseri

2) Kanser dışı nedenler
• Benign prostat hiperplazisi (BPH)
• Prostatit (enfeksiyon)
• İdrar yolu enfeksiyonu
• Sonda takılması veya biyopsi
• Yakın zamanda ejakülasyon

Özellikle ileri yaşta iyi huylu prostat büyümesi PSA’yı sık yükseltir.

PSA Kaç Olursa Anlamlıdır?

Genel referans üst sınır 4 ng/mL kabul edilir; ancak yaşa göre değişebilir.

4–10 ng/mL: Gri zon (yaklaşık %25 kanser riski)
10–20 ng/mL: Artmış risk
20 ng/mL üzeri: Yüksek risk

Serbest PSA oranı ve PSA artış hızı değerlendirmede önemlidir.

PSA Yüksekliği Prostat Kanseri mi Demek?

Hayır. PSA yüksekliği tek başına prostat kanseri anlamına gelmez.

Özellikle enfeksiyon ve iyi huylu prostat büyümesi daha sık nedenlerdir.

Tanı için parmakla rektal muayene, multiparametrik MR ve gerekirse biyopsi gerekir.

PSA ve Meme Kanseri: Genetik ve Aile Perspektifi

PSA doğrudan meme kanseri ile ilişkili değildir.

Ancak BRCA1 ve BRCA2 mutasyonu taşıyan ailelerde hem meme kanseri hem de prostat kanseri riski artabilir.

Bu nedenle aile öyküsünde meme ve prostat kanseri birlikte görülen bireylerde genetik danışmanlık önemlidir.

PSA takibi, bu risk grubunda daha dikkatli planlanabilir.

PSA Yüksekliğinde Klinik Algoritma

1) Enfeksiyon dışlanır
İdrar yolu enfeksiyonu ve prostatit araştırılır.

2) Tekrar ölçüm
2-4 hafta sonra kontrol PSA planlanabilir.

3) Serbest PSA oranı
Serbest/total PSA oranı değerlendirilir.

4) Rektal muayene ve MR
Şüpheli bulgu varsa multiparametrik MR yapılır.

5) Gerekirse biyopsi
Klinik ve radyolojik şüphe varsa biyopsi planlanır.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

PSA yüksekliği kesin kanser mi?
Hayır, enfeksiyon ve prostat büyümesi daha sık nedenlerdir.

PSA normal ama kanser olabilir mi?
Evet, erken evrede normal olabilir.

PSA tarama testi midir?
Tartışmalıdır ve bireysel risk değerlendirmesi gerekir.

Meme kanseri ile ilişkisi var mı?
Doğrudan değil; ancak genetik mutasyonlar ortak risk oluşturabilir.

PSA yükselince hemen biyopsi yapılır mı?
Hayır, önce klinik ve radyolojik değerlendirme yapılır.