PALB2 mutasyonu Nedir, Ne Zaman Test Yapılmalı? Meme Kanseri Riskinde Yeni Nesil Genetik Belirleyici

PALB2 (“Partner and Localizer of BRCA2”) geni, BRCA1 ve BRCA2 ile birlikte DNA onarımında görev alan önemli bir tümör baskılayıcı gendir. Bu gendeki mutasyonlar, özellikle meme kanseri riskini ciddi oranda artırır. BRCA2’ye benzer şekilde davranır ve kalıtsal meme kanseri olgularının önemli bir bölümünden sorumludur. Günümüzde PALB2 mutasyonu, BRCA1 ve BRCA2’den sonra en yüksek riski taşıyan gen olarak kabul edilmektedir.

Risk Özeti (NCCN 2026)

Primer meme kanseri: Yaşam boyu risk %35–60
Kontralateral meme kanseri: 10 yıl içinde %20–30
Epiteliyal over kanseri: %3–5
Pankreas kanseri: %2–3
Kanıt düzeyi: Güçlü

PALB2 mutasyonu taşıyan kadınlarda meme kanseri riski, toplum ortalamasına göre 3–5 kat fazladır. Bu tümörler genellikle hormon reseptör pozitif tiptedir ve erken tanı konulduğunda tedaviye oldukça iyi yanıt verir. Ancak erken tarama yapılmazsa agresif seyir gösterebilir. Bu nedenle genetik taşıyıcılığı saptanan bireylerin düzenli kontrolleri hayati önem taşır.

PALB2 Testi Ne Zaman Yapılmalı?

Ailesinde erken yaşta meme kanseri (özellikle 50 yaş altı) veya erkek meme kanseri bulunan kişilerde PALB2 testi yapılmalıdır. Ayrıca BRCA testi negatif çıkan, ancak ailesinde çoklu meme veya pankreas kanseri öyküsü bulunan bireylerde de bu gen mutlaka değerlendirilmelidir. Test kandan ya da tükürükten alınan DNA örneğiyle yapılır ve sonuç genetik danışmanlıkla birlikte yorumlanmalıdır.

Erken Tanı ve Yönetim Önerileri

NCCN 2026 kılavuzuna göre, PALB2 pozitif bireylerde 25 yaşından itibaren yıllık meme MR çekimi önerilmektedir. 30 yaş sonrası dönemde mamografi + MR kombinasyonu uygulanmalıdır. Ailesel öyküsü güçlü olan hastalarda, risk azaltıcı bilateral mastektomi seçeneği de değerlendirilebilir. Over ve pankreas kanseri riskleri düşük olsa da, belirli durumlarda yıllık ultrason ve laboratuvar takibi önerilir.

Uzman Görüşü

PALB2 pozitif olmak, kader değildir; bilinçli önlem almanın anahtarıdır. Düzenli MR taramaları, sağlıklı yaşam tarzı, sigarasız hayat ve dengeli beslenme riski azaltmada etkilidir. Onkoplastik cerrahi sayesinde koruyucu mastektomiler hem güvenli hem estetik sonuçlar verir.

Aile Taraması ve Genetik Danışmanlık

PALB2 mutasyonu kalıtsaldır ve birinci derece akrabalara %50 oranında geçebilir. Bu nedenle test sonucu pozitif olan bireylerin kardeşleri, çocukları ve ebeveynleri de değerlendirilmelidir. Genetik danışmanlık, hem tıbbi hem psikolojik sürecin en önemli bileşenidir.