NF1 Mutasyonu Meme Kanseri Riskini Artırır mı? Bilim Ne Diyor ve Hangi Kadınlar Risk Altında?

16 Ekim 2025

NF1 (Neurofibromin 1) geni, hücre büyümesini düzenleyen ve tümör oluşumunu baskılayan önemli bir gendir. Bu gendeki patojenik varyantlar, Nörofibromatozis Tip 1 (NF1 Sendromu) olarak bilinen kalıtsal bir duruma yol açar. NF1, klasik olarak sinir sistemi tümörleriyle ilişkilendirilse de, son yıllarda yapılan çalışmalar bu mutasyonun kadınlarda erken yaşta gelişen meme kanseriyle de ilişkili olduğunu göstermektedir.

Risk Özeti (NCCN 2.2026)

Primer meme kanseri: Yaşam boyu risk %20–40
Erken yaşta (50 yaş altı) meme kanseri: 4–5 kat artmış risk
Kontralateral meme kanseri: %10–20
Epiteliyal over kanseri: Net ilişki gösterilmemiştir
Sinir sistemi tümörleri (gliom, nörofibrom, MPNST): Belirgin artış
Kanıt düzeyi: Güçlü (high penetrance, kadınlarda erken başlangıçlı risk)

NF1 mutasyonu taşıyan kadınlarda meme kanseri genellikle 40 yaş altı dönemde ortaya çıkar. Bu genin kodladığı neurofibromin proteini, hücre büyümesini baskılayan RAS yolaklarını kontrol eder. Mutasyon sonrası bu kontrol bozulur ve hücre çoğalması hızlanır. Bu durum özellikle erken başlangıçlı, hormon pozitif veya triple negatif meme kanseri riskini artırabilir.

NF1 Testi Ne Zaman Yapılmalı?

Ailesinde nörofibromatozis, erken yaşta meme kanseri veya çoklu benign tümör öyküsü bulunan kadınlarda NF1 testi önerilir. Ayrıca BRCA1/2 testi negatif çıkmasına rağmen 40 yaş altında meme kanseri tanısı alan bireylerde NF1 gen analizi yapılmalıdır. Test, kan veya tükürükten alınan DNA örneğiyle gerçekleştirilir ve sonuçlar genetik danışmanlık süreciyle değerlendirilmelidir.

Erken Tanı ve Takip Önerileri

NCCN 2.2026 kılavuzuna göre NF1 mutasyonu taşıyan kadınlarda 30 yaş itibarıyla yıllık meme MR önerilmektedir. 40 yaş sonrası dönemde mamografi + MR kombinasyonu kullanılmalıdır. 50 yaş altındaki NF1 pozitif bireylerde meme kanseri taraması erken başlanmalı ve düzenli aralıklarla yapılmalıdır. Ayrıca optik gliom, sarkom ve nörofibromlar açısından nörolojik muayene ve MRI takibi yapılmalıdır.

Uzman Görüşü

NF1 mutasyonu, klasik olarak nörofibromlarla bilinse de, kadınlarda meme kanseri riskini artıran genetik faktörlerden biridir. Özellikle 50 yaş altındaki kadınlarda erken tarama hayat kurtarıcı olabilir. MR tabanlı görüntüleme ve multidisipliner izlem (cerrahi, genetik, nöroloji ve onkoloji) standart yaklaşım olmalıdır.

Aile Taraması ve Genetik Danışmanlık

NF1 otozomal dominant geçer; birinci derece akrabalarda taşıyıcılık olasılığı %50’dir. Pozitif bireylerin kardeşleri, çocukları ve ebeveynleri genetik danışmanlığa yönlendirilmelidir. Aile bireylerinin erken yaşta taranması, hem nörolojik hem onkolojik komplikasyonların önlenmesinde etkilidir.