MLH1 Mutasyonu Hakkında Her Şey: Kalıtsal Kolon ve Endometriyum Kanseri Riski, Kanıt Düzeyi ve Test Zamanı

16 Ekim 2025

MLH1 (MutL Homolog 1) geni, DNA’nın “mismatch repair” sisteminde görev alan dört ana genin (MLH1, MSH2, MSH6, PMS2) en kritik olanıdır. Bu genin patojenik mutasyonları, Lynch Sendromu (Hereditary Non-Polyposis Colorectal Cancer – HNPCC) olarak bilinen kalıtsal kanser sendromuna neden olur. MLH1 mutasyonu taşıyan bireylerde özellikle kolorektal (kalın bağırsak) ve endometriyum (rahim) kanseri riski belirgin olarak artmıştır.

Risk Özeti (NCCN 2.2026)

Kolorektal kanser: Yaşam boyu risk %50–80
Endometriyum (rahim) kanseri: Yaşam boyu risk %40–60
Mide kanseri: %10–20
Over kanseri: %5–15
Safra yolları, ince barsak ve üriner sistem kanserleri: Artmış risk (%3–10)
Kanıt düzeyi: Güçlü (high penetrance)

MLH1 mutasyonu, kolon ve endometriyum kanseri riskini belirgin artırır. Bu bireylerde genellikle genç yaşta (35–50 yaş arası) kanser gelişimi görülür. Tümörlerde yüksek mikrosatellit instabilitesi (MSI-H) ve MMR protein kaybı saptanabilir. Bu nedenle erken genetik tanı, hem hasta hem de ailesi için koruyucu önlemlerin alınmasına olanak sağlar.

MLH1 Testi Ne Zaman Yapılmalı?

Ailesinde 50 yaş altı kolon, endometriyum veya mide kanseri görülen bireylerde MLH1 testi yapılmalıdır. Aynı ailede birden fazla kuşakta benzer kanserlerin görülmesi veya mikrosatellit instabilitesi (MSI-H) saptanan tümör varlığı da test endikasyonudur. MLH1 testi, kan veya tükürük örneğinden DNA analiziyle gerçekleştirilir ve sonuçlar genetik danışmanlıkla birlikte değerlendirilmelidir.

Erken Tanı ve Takip Önerileri

NCCN 2.2026 kılavuzuna göre MLH1 pozitif bireylerde 20–25 yaş itibarıyla veya en erken aile vakasından 2–5 yıl önce kolonoskopi yapılmalıdır. Kolonoskopi 1–2 yılda bir tekrarlanmalıdır. Kadınlarda 30 yaş sonrası yıllık jinekolojik muayene, transvajinal ultrason ve endometriyal biyopsi önerilir. 40 yaş itibarıyla mide kanseri riski nedeniyle üst endoskopi ve Helicobacter pylori eradikasyonu değerlendirilmelidir.

Uzman Görüşü

MLH1 mutasyonu, Lynch Sendromu spektrumundaki en yüksek riskli genlerden biridir. Tarama programına erken başlamak, kolon ve rahim kanseri kaynaklı ölümleri büyük oranda önler. Genetik danışmanlık, aile bireylerinin risk düzeyine göre kişisel izlem planı oluşturmak için zorunludur.

Aile Taraması ve Genetik Danışmanlık

MLH1 mutasyonu otozomal dominant geçer; birinci derece akrabalarda taşıyıcılık olasılığı %50’dir. Aile bireylerine genetik test önerilir. Pozitif çıkan kişilerde erken kolonoskopi ve kadınlarda rahim/over taraması yaşam kurtarıcıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

MLH1 mutasyonu hangi kanserlerle ilişkilidir?

En güçlü ilişki kolon ve endometriyum kanserleriyle gösterilmiştir. Ayrıca mide, over, safra yolları ve üriner sistem kanserlerinde de artış görülür.

Kolonoskopi ne sıklıkla yapılmalıdır?

20–25 yaş itibarıyla başlanmalı, her 1–2 yılda bir tekrarlanmalıdır. Erken tanı, kolon kanseri riskini %60’tan fazla azaltabilir.

Kadınlarda rahim ve over kanseri taraması nasıl yapılır?

30 yaş sonrası yıllık jinekolojik muayene, transvajinal ultrason ve endometriyal biyopsi önerilir. Ailesel risk yüksekse koruyucu cerrahi düşünülebilir.

Kaynak: NCCN Guidelines Version 2.2026 – Genetic/Familial High-Risk Assessment: Colorectal, Endometrial, and Gastric

Yorum bırakın

TÜM YORUMLAR (0)

İsim Soyisim *

E-Posta Adresiniz *

Yorumunuz *

Henüz yorum eklenmemiş

En Çok Okunan Yazılar