Karaciğer Metastazı Nedir? Belirti ve Tanı
Meme kanseri hücrelerinin kan yoluyla karaciğer parankimine yerleşip çoğalmasıdır. Belirtiler iştahsızlık, karın sağ üstte dolgunluk/ağrı, halsizlik, kilo kaybı; nadiren sarılık olabilir. Tanıda kontrastlı karın BT/MR kullanılır; yaygın hastalık değerlendirmesinde PET/BT yardımcıdır. Tedavi kararı, biyolojik alt tip (ER/PR/HER2), metastaz sayısı/boyutu ve eşlik eden odaklara göre verilir. Rehberler, her olguda sistemik tedaviyi temel kabul eder. :contentReference[oaicite:2]{index=2}
1) Hormon (Endokrin) Tedavisi + CDK4/6
ER/PR pozitif olgularda birinci basamak çoğunlukla aromataz inhibitörü veya fulvestranttır; CDK4/6 inhibitörleri (palbosiklib, ribosiklib, abemaciklib) eklenmesi ilerlemesiz ve genel sağkalımı uzatır. Karaciğer tutulumlu hastalarda da klinik fayda gösterilmiştir (faz III kanıtı). :contentReference[oaicite:3]{index=3}
2) HER2-pozitif: Hedefe Yönelik İlaçlar
Trastuzumab + pertuzumab içeren kombinasyonlar; ileride T-DM1 veya trastuzumab derukstekan, ayrıca seçilmiş hastalarda tukatinib kombinasyonları uygulanır. Bu ajanlar karaciğer metastazında yüksek yanıt ve uzun süreli kontrol sağlayabilir. :contentReference[oaicite:4]{index=4}
3) Triple-Negatif ve/veya Hızlı İlerleyen Hastalık
Kemoterapi (paklitaksel, doketaksel, kapesitabin, eribulin vb.) hızlı tümör kontrolü sağlar. PD-L1 pozitif olgularda kemoterapi ile immünoterapi (pembrolizumab/atezolizumab) eklenebilir. Rehberler, organ tehdidi varsa kemoterapiyi öne çıkarır. :contentReference[oaicite:5]{index=5}
Karaciğere Yönelik Lokal Tedaviler (Seçilmiş Hastalarda)
Sistemik tedavi temeldir. Ancak oligometastatik (sınırlı sayıda, kontrol altındaki) hastalarda aşağıdaki yöntemler, tümör yükünü azaltmak ve kontrol süresini uzatmak amacıyla düşünülebilir:
SBRT (Stereotaktik Vücut Radyoterapisi)
Küçük/sınırlı karaciğer odaklarında birkaç seansta yüksek doz, yüksek lokal kontrol sağlar; 1–2 yıllık kontrol ve yaşam oranları birçok seride yüksektir. :contentReference[oaicite:6]{index=6}
Isıl Ablasyon (RFA/MWA)
Radyofrekans veya mikrodalga ablasyon 3 cm civarı lezyonlarda etkili olabilir; serilerde 3 yıllık yaşam oranları anlamlıdır. Seçim tümör boyutu/konumuna bağlıdır. :contentReference[oaicite:7]{index=7}
Cerrahi Rezeksiyon (Hepatektomi)
Çok seçilmiş, izole karaciğer odaklı ve ekstrahepatik hastalığı kontrol altında olan olgularda düşünülür; retrospektif ve sistematik derlemeler seçilmiş hastalarda yaşam yararı bildirmiştir (randomize kanıt yok). :contentReference[oaicite:8]{index=8}
Y-90 Radyoembolizasyon (TARE)
Sistemik tedaviye dirençli, yaygın karaciğer-dominant hastalıkta hastalık kontrolü sağlayabilir; toksisite profili genellikle kabul edilebilir düzeydedir (seçilmiş olgularda). Devam eden çalışmalar mevcuttur. :contentReference[oaicite:9]{index=9}
Hepatik Arter İnfüzyon Kemoterapisi (HAIC)
Karaciğer-dominant, ağır yükte olgularda bazı merkezlerde uygulanır; seçilmiş serilerde tümör kontrolü bildirilmiştir. Yaygın kullanım için daha fazla kanıt gerekir. :contentReference[oaicite:10]{index=10}
Not: Lokal tedaviler, sistemik tedaviyle entegre planlanır; her hasta için fayda/risk multidisipliner konseyde tartışılmalıdır. :contentReference[oaicite:11]{index=11}
Destekleyici Tedavi ve Günlük Yaşam
Karaciğer fonksiyonlarını korumak için düzenli laboratuvar izlemi (AST/ALT, bilirubin, INR, albümin), yeterli protein alımı, alkol/sigaranın bırakılması ve uygun egzersiz önerilir. Kaşıntı, bulantı, iştahsızlık gibi semptomlar için palyatif yaklaşımlar (ilaç düzenlemeleri, beslenme desteği, psiko-onkoloji) tedavinin ayrılmaz parçasıdır.
İzlem ve Beklenti
Tedaviye yanıta göre 2–4 ayda bir klinik değerlendirme; 3–6 ayda bir görüntüleme yapılır. Seçilmiş oligometastatik olgularda sistemik + lokal yaklaşımlarla uzun süreli kontrol olasıdır; ileri yaygın hastalıkta amaç, semptomları azaltmak ve güvenle tedavileri sürdürebilmektir. Literatür, lokal tedavilerin uygun hastada sağkalımı iyileştirebileceğini; ancak randomize kanıtın sınırlı olduğunu bildirir. :contentReference[oaicite:12]{index=12}
Tedavi Öncesi Kontrol Listesi
▪ ER/PR/HER2 doğrulandı mı?
▪ Karaciğer MR/BT evrelendirmesi tamam mı?
▪ Ekstrahepatik odaklar değerlendirildi mi?
▪ Multidisipliner kurulda görüşüldü mü?
▪ Olası lokal tedavi adaylığı (SBRT/ablasyon/cerrahi) tartışıldı mı?
Günlük Yaşam İpuçları
▪ Yorgunluk için enerji yönetimi ve kısa yürüyüşler
▪ Yüksek protein, yeterli kalori/kalsiyum-D vitamini
▪ İlaç etkileşimleri (bitkisel ürünler vs.) konusunda hekimine danış
▪ Sarılık/karın şişliği/ateş gibi yeni belirtilerde erken başvuru
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Karaciğer metastazı tamamen yok edilebilir mi?
Tamamen ortadan kaldırmak nadirdir; ancak sistemik tedavi ile uzun süreli kontrol, seçilmiş hastalarda SBRT/ablasyon/cerrahi ile yüksek lokal kontrol mümkündür. :contentReference[oaicite:13]{index=13}
Cerrahi kimlere uygundur?
İzole karaciğer odaklı, sayıca az lezyonu olan; ekstrahepatik hastalığı olmayan veya iyi kontrol edilen; sistemik tedaviye yanıtlı olgular düşünülür. Kanıtlar retrospektif olup hasta seçimi kritiktir. :contentReference[oaicite:14]{index=14}
Y-90 radyoembolizasyon güvenli mi ve ne zaman düşünülür?
Sistemik tedaviye dirençli, karaciğer-dominant hastalıkta köprü veya kurtarma seçeneği olarak bazı serilerde iyi tolere edilmiştir; aktif çalışmalarda değerlendirilmektedir. :contentReference[oaicite:15]{index=15}
HAIC yaygın mıdır?
Seçilmiş merkezlerde uygulanır; kanıt düzeyi sınırlı olup daha fazla çalışma gereklidir. Çoklu ilaçlara dirençli karaciğer-dominant olgularda düşünülebilir. :contentReference[oaicite:16]{index=16}
Özet Kaynaklar: ESMO & NCCN metastatik meme kanseri rehberleri (genel ilkeler); karaciğer metastazında SBRT/ablasyon sonuçları; seçilmiş olgularda cerrahi rezeksiyonun potansiyel yararı; Y-90 radyoembolizasyon ve HAIC’e ilişkin seri/derlemeler.
ESMO MBC Guidelines; NCCN Breast Cancer Guidelines. :contentReference[oaicite:17]{index=17}
SBRT ve lokal kontrol verileri. :contentReference[oaicite:18]{index=18}
RFA/Ablasyon serileri. :contentReference[oaicite:19]{index=19}
Cerrahi rezeksiyon (sistematik derlemeler ve retrospektif veriler). :contentReference[oaicite:20]{index=20}
Y-90 radyoembolizasyon (inceleme, tek merkez sonuçları, devam eden çalışma). :contentReference[oaicite:21]{index=21}
HAIC (derleme ve klinik sonuçlar). :contentReference[oaicite:22]{index=22}