CEA Nedir? Neden Yükselir? Kanser mi, Sigara mı? Bilimsel Rehber

12 Şubat 2026

CEA (Carcinoembryonic Antigen), bazı kanser türlerinde kanda artabilen bir tümör belirtecidir. Ancak CEA yüksekliği tek başına kanser tanısı koydurmaz. Özellikle sigara kullanımı, enfeksiyonlar ve bazı iyi huylu hastalıklar da CEA’yı yükseltebilir. Bu test çoğunlukla tanı koymak için değil, tedavi takibi ve nüks değerlendirmesi için kullanılır.

CEA Nedir?

CEA, embriyonik dönemde üretilen bir hücre yüzey proteinidir. Yetişkinlerde normalde düşük düzeyde bulunur.

Bazı kanser türlerinde üretimi artar ve kanda ölçülebilir hale gelir. Halk arasında “kanser kan testi” olarak bilinse de, tarama amacıyla kullanılmaz.

Tümör markerları nedir sorusunun cevabında olduğu gibi, CEA da destekleyici bir biyokimyasal göstergedir; tek başına tanı koydurmaz.

CEA Neden Yükselir?

1) Kanserle ilişkili nedenler
• Kolorektal kanser
• Mide kanseri
• Pankreas kanseri
• Akciğer kanseri
• Meme kanseri (özellikle metastatik evre)

2) Kanser dışı nedenler
• Sigara kullanımı
• Kronik akciğer hastalıkları
• Karaciğer hastalıkları
• İnflamatuvar bağırsak hastalığı
• Pankreatit

Özellikle sigara içenlerde CEA düzeyi referans üst sınırın hafif üzerinde olabilir.

CEA Yüksekliği Kanser mi Demek?

Hayır. CEA yüksekliği tek başına kanser anlamına gelmez.

Özellikle hafif yükselmelerde sigara ve iyi huylu hastalıklar sık görülen nedenlerdir.

Değerlendirme her zaman klinik bulgular, risk faktörleri ve görüntüleme ile birlikte yapılmalıdır.

CEA Kaç Olursa Tehlikelidir?

Referans aralık genellikle:
• Sigara içmeyenlerde: < 3 ng/mL
• Sigara içenlerde: < 5 ng/mL

5–10 ng/mL: Hafif yükselme
10–20 ng/mL: Klinik değerlendirme gerekir
20 ng/mL üzeri: Özellikle malignite açısından ileri inceleme gerekir

Ancak tek ölçüm değil, seri artış daha anlamlıdır.

CEA ve Meme Kanseri: Klinik Perspektif

Meme kanseri takibinde CA 15-3 en sık kullanılan marker olmakla birlikte, CEA da özellikle metastatik hastalıkta yardımcı olabilir.

Erken evre meme kanserinde rutin CEA takibi önerilmez.

Ancak aşağıdaki durumlarda anlamlı olabilir:
• Metastatik hastalık varlığı
• Karaciğer metastazı şüphesi
• Seri ölçümlerde belirgin ve progresif artış

CEA yüksekliği tek başına meme kanseri nüksü anlamına gelmez. Klinik ve radyolojik değerlendirme ile birlikte yorumlanmalıdır.

CEA Yüksekliğinde Klinik Algoritma

1) Sigara durumu sorgulanır
Sigara içenlerde hafif yükselme sık görülür.

2) Sonuç doğrulanır
Aynı laboratuvarda tekrar ölçüm planlanabilir.

3) Karaciğer fonksiyon testleri değerlendirilir
Karaciğer hastalıkları CEA’yı yükseltebilir.

4) Klinik semptom var mı?
Kilo kaybı, karın ağrısı, bağırsak alışkanlık değişikliği sorgulanır.

5) Şüphe varsa görüntüleme
Ultrasonografi, BT veya ilgili organ bazlı inceleme yapılır.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

CEA yüksekliği kanser mi?
Hayır, sigara ve iyi huylu hastalıklar da yükseltebilir.

Sigara CEA’yı yükseltir mi?
Evet, özellikle kronik içicilerde hafif artış görülebilir.

CEA normal ama kanser olabilir mi?
Evet, özellikle erken evrede normal olabilir.

Meme kanserinde CEA bakılır mı?
Rutin değil, metastatik hastalıkta yardımcı olabilir.

CEA tek başına tanı koyar mı?
Hayır, görüntüleme ve klinik değerlendirme gerekir.