CA 125 Nedir? Neden Yükselir? Yumurtalık Kanseri mi, Masum Bir Neden mi? Bilimsel Rehber
CA 125, en sık yumurtalık (over) kanseri ile ilişkilendirilen bir tümör belirtecidir. Ancak CA 125 yüksekliği tek başına kanser tanısı koydurmaz. Bu test daha çok hastalık takibi ve tedavi yanıtını değerlendirmek için kullanılır. Adet dönemi, kistler ve bazı iyi huylu hastalıklar da CA 125 değerini yükseltebilir.
CA 125 Nedir?
CA 125 (Cancer Antigen 125), özellikle over (yumurtalık) dokusundan köken alan bazı kanserlerde artabilen bir glikoproteindir. Kandaki düzeyi ölçülerek değerlendirilir.
Halk arasında “yumurtalık kanseri testi” olarak bilinse de, tarama testi değildir. Ortalama riskli, şikayeti olmayan kadınlarda tek başına CA 125 bakılarak kanser taraması önerilmez.
CA 125 Neden Yükselir?
CA 125 yüksekliği iki ana grupta değerlendirilir:
1) Malign (kanserle ilişkili) nedenler
• Over (yumurtalık) kanseri
• Endometrium (rahim içi) kanseri
• Fallop tüpü kanseri
• İleri evre meme kanseri
• Karın zarı (periton) kanserleri
2) Kanser dışı nedenler
• Adet dönemi
• Endometriozis
• Yumurtalık kistleri
• Gebelik
• Pelvik enfeksiyonlar
• Karaciğer hastalıkları
• Asit (karında sıvı birikimi)
Özellikle üreme çağındaki kadınlarda iyi huylu nedenlerle yükselme sık görülür.
CA 125 Yüksekliği Kanser mi Demek?
Hayır. CA 125 yüksekliği tek başına kanser anlamına gelmez.
Özellikle genç kadınlarda ve adet gören hastalarda iyi huylu nedenler çok daha sık görülür.
Tanı koymak için pelvik muayene, ultrasonografi ve gerektiğinde ileri görüntüleme gerekir.
CA 125 Kaç Olursa Tehlikelidir?
Referans üst sınır genellikle 35 U/mL’dir.
35–100 U/mL: Hafif yükselme (iyi huylu nedenler sık)
100–500 U/mL: Dikkatli değerlendirme gerekir
500 U/mL üzeri: Özellikle over kanseri açısından ileri inceleme gerekir
Ancak tek ölçüm yerine klinik tablo ve seri takip daha anlamlıdır.
CA 125 ve Meme Kanseri: Özellikli Değerlendirme
Meme kanseri takibinde en sık kullanılan tümör belirteçleri CA 15-3 ve CEA’dır. CA 125 meme kanserinde rutin takip testi değildir.
Ancak ileri evre meme kanserinde, özellikle:
• Karın zarı (periton) tutulumu
• Yaygın metastatik hastalık
• Asit gelişimi
durumlarında CA 125 yükselmesi görülebilir.
Bu nedenle meme kanseri hastasında CA 125 yüksekliği saptandığında, doğrudan nüks kararı verilmez; klinik bulgular ve görüntüleme ile birlikte değerlendirme yapılır.
CA 125 Yüksekliğinde Klinik Algoritma
1) Sonucu doğrula
Aynı laboratuvarda tekrar ölçüm planlanabilir.
2) Adet dönemi ve gebelik durumu sorgulanır
Üreme çağındaki kadınlarda fizyolojik nedenler dışlanır.
3) Pelvik ultrasonografi
Yumurtalık kisti veya kitle var mı değerlendirilir.
4) Şüpheli bulgu varsa ileri görüntüleme
BT veya MR ile detaylı inceleme yapılır.
5) Trend takibi
Seri ölçümler ile artışın devam edip etmediği izlenir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
CA 125 normal ama kanser olabilir mi?
Evet. Erken evre over kanserinde normal olabilir.
CA 125 adet döneminde yükselir mi?
Evet, hafif artış görülebilir.
CA 125 tek başına tanı koyar mı?
Hayır. Görüntüleme ve klinik değerlendirme gerekir.
Meme kanserinde CA 125 bakılır mı?
Rutin değildir; özel durumlarda değerlendirilebilir.
Yüksek çıkınca hemen ameliyat gerekir mi?
Hayır. Önce neden belirlenir.