AFP Nedir? Neden Yükselir? Karaciğer Kanseri mi, Gebelik mi? Bilimsel Rehber

12 Şubat 2026

AFP (Alfa-fetoprotein), özellikle karaciğer kanseri ile ilişkilendirilen bir tümör belirtecidir. Ancak AFP yüksekliği tek başına kanser tanısı koydurmaz. Gebelik, karaciğer hastalıkları ve bazı iyi huylu durumlar da AFP düzeyini artırabilir. Bu test daha çok riskli hastalarda takip ve değerlendirme amacıyla kullanılır.

AFP Nedir?

AFP (Alfa-fetoprotein), embriyonik dönemde karaciğer ve yolk kesesi tarafından üretilen bir proteindir. Doğumdan sonra düzeyi hızla düşer ve yetişkinlerde çok düşük seviyelerde bulunur.

Yetişkinlerde AFP yüksekliği özellikle hepatoselüler karsinom (HCC) ile ilişkilidir. Ancak tarama testi değildir ve tek başına tanı koydurmaz.

AFP Neden Yükselir?

1) Kanserle ilişkili nedenler
• Hepatoselüler karsinom (primer karaciğer kanseri)
• Germ hücreli tümörler (testis/over)
• Nadir olarak mide ve pankreas kanseri

2) Kanser dışı nedenler
• Gebelik
• Kronik hepatit B ve C
• Karaciğer sirozu
• Karaciğer hasarı (akut hepatit)

Özellikle kronik karaciğer hastalığı olan bireylerde hafif-orta düzeyde AFP artışı görülebilir.

AFP Kaç Olursa Anlamlıdır?

Referans üst sınır genellikle 10 ng/mL’dir (laboratuvara göre değişebilir).

10–100 ng/mL: Hafif-orta yükselme (karaciğer hastalıklarında görülebilir)
100–400 ng/mL: Dikkatli değerlendirme gerekir
400 ng/mL üzeri: Hepatoselüler karsinom açısından güçlü şüphe oluşturabilir

Ancak kesin tanı için görüntüleme ve gerektiğinde biyopsi gerekir.

AFP Yüksekliği Kanser mi Demek?

Hayır. AFP yüksekliği tek başına kanser anlamına gelmez.

Kronik hepatit ve siroz gibi durumlarda da yükselebilir.

Karaciğer kanseri tanısı için ultrasonografi, BT veya MR gibi görüntüleme yöntemleri gereklidir.

AFP ve Meme Kanseri: Klinik Perspektif

AFP, meme kanseri için rutin kullanılan bir tümör belirteci değildir.

Meme kanserinde en sık kullanılan markerlar CA 15-3 ve CEA’dır.

Ancak ileri evre meme kanserinde karaciğer metastazı gelişmişse AFP hafif yükselebilir.

Bu durumda AFP yüksekliği doğrudan meme kanseri nüksü anlamına gelmez; karaciğer fonksiyon testleri ve görüntüleme ile birlikte değerlendirilmelidir.

AFP Yüksekliğinde Klinik Algoritma

1) Gebelik durumu sorgulanır
Özellikle üreme çağındaki kadınlarda fizyolojik artış olabilir.

2) Karaciğer fonksiyon testleri değerlendirilir
AST, ALT, bilirubin, ALP incelenir.

3) Hepatit ve siroz öyküsü sorgulanır
Risk faktörleri değerlendirilir.

4) Görüntüleme yapılır
Karaciğer ultrasonu, gerekirse kontrastlı BT veya MR planlanır.

5) Trend takibi
Seri ölçümler ile artışın devam edip etmediği değerlendirilir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

AFP yüksekliği kesin kanser mi?
Hayır, karaciğer hastalıklarında ve gebelikte de yükselebilir.

AFP normal ama kanser olabilir mi?
Evet, özellikle erken evrede normal olabilir.

AFP tarama testi midir?
Genel popülasyonda tarama testi olarak önerilmez.

Meme kanserinde AFP bakılır mı?
Rutin değildir.

Yüksek çıkınca hemen biyopsi gerekir mi?
Hayır, önce görüntüleme yapılır.